Czasowniki – formy czasów przeszłych

Jak wiadomo, język niemiecki ma 2 formy czasu przeszłego, a mianowicie tzw. Präteritum i tzw. Perfekt.
Nawet początkujący wiedzą już, że
istnieją czasowniki tworzące czas przeszły regularnie, np.

  • wohnen – wohnte – gewohnt
  • arbeiten – arbeitete – gearbeitet
  • kaufen – kaufte – gekauft

itd., oraz czasowniki sprawiające nam w formach przeszłych niezłe niespodzianki, np.

  • brennen – brannte – gebrannt
  • empfehlen – empfahl – empfohlen
  • verlieren – verlor – verloren
  • treiben – trieb – getrieben

Tych ostatnich trzeba się raczej nauczyć na pamięć, bo są po prostu nieregularne, czyli nie da się do nich zastosować reguł (tak jak do regularnych, jak sama nazwa wskazuje). Na szczęście jest ich znacznie mniej niż regularnych, w normalnym użyciu nie potrzeba ich więcej niż setki. Naprawdę opłaca się tych najważniejszych nauczyć raz a dobrze, bo należą do najczęściej używanych słówek w języku niemieckim w ogóle.

Nie każdy jednak nauczy się ich na pamięć szybko i nie każdy wszystkich. Nie chcę tu wyolbrzymiać faktu nauczenia się na pamięć 100 słówek wraz ze swoimi nieregularnymi formami, czyli w sumie 300, bo to NIE JEST DUŻO, wiem po prostu jak to jest w praktyce, wielu uczniów ma z tym o dziwo problem.

Wyobraźmy sobie więc, że jeszcze wszystkich tych form nie znasz i napotykasz na swojej drodze życia (słyszysz, czytasz lub chcesz zastosować) jakiś czasownik i NIE WIESZ czy tworzy on formy czasu przeszłego regularnie czy nieregularnie. SKĄD to wiedzieć na pierwszy rzut oka??
Każdy język rozwija się, dochodzą do niego nowe słówka, także czasowniki. Spójrzmy w niemieckim na takie czasowniki jak np.

  • joggen
  • parken
  • telefonieren
  • googeln
  • managen

Wszystkie one są stosunkowo „nowe” w języku, jeszcze kilka – kilkanaście – kilkadziesiąt lat temu po prostu nie istniały. Lub – zostały wchłonięte do niemieckiego z innych języków, głównie z angielskiego. Wszystkie te „nowoczesne” czasowniki tworzą formy czasu przeszłego regularnie:

  • joggen – joggte – gejoggt
  • parken – parkte – geparkt
  • googeln – googelte – gegoogelt
  • managen – managte – gemanagt

(ok, są i w tej regule pewne wyjątki, np. telefonieren – telefonierte – telefoniert )

W odróżnieniu od tego, większość czasowników nieregularnych jest dużo, dużo, dużo starsza. A co np. robiło się też dużo, dużo, dużo dawniej (z pewnością nie „googeln” ;-))?

  • backen – piec
  • biegen – giąć
  • binden – wiązać
  • bitten – prosić
  • beginnen – zaczynać
  • beißen – gryźć
  • bleichen – wybielić
  • bleiben – zostać
  • denken myśleć
  • dreschen – młócić
  • erlöschen – zgasnąć
  • erbleichen – zblednąć
  • essen – jeść
  • braten – piec
  • fallen – upadać
  • fangen – łapać, chwytać
  • flechten – pleść
  • fliehen – uciekać
  • fliegen – latać
  • fließen – plynąć
  • fressen – pożerać
  • frieren – marznąć
  • geben – dawać
  • gebären – urodzić
  • gelingen – udać się
  • genesen – wyzdrowieć
  • geschehen – dziać się
  • gewinnen – wygrać
  • gehen – iść
  • gären – fermentować
  • gießen – lać
  • greifen – chwytać
  • graben – kopać
  • haben – mieć
  • hauen – rąbać, siekać
  • halten – trzymać
  • heißen – nazywać się
  • hängen – wisieć
  • helfen – pomagać
  • kommen – przychodzić
  • klingen – brzmieć
  • kriechen – pełzać
  • liegen – leżeć
  • laufen – biec
  • lassen – zostawić
  • leiden – cierpieć
  • lügen – kłamać
  • löschen – gasić
  • mahlen – mleć
  • melken – doić
  • meiden – unikać
  • gelingen – udawać się
  • messen – mierzyć
  • nehmen – brać
  • pfeifen – gwizdać
  • pflegen – pielęgnować
  • reiben – trzeć
  • rufen – wołać
  • raten – radzić
  • reißen – rwać
  • riechen – wąchać, pachnieć
  • saufen – żłopać
  • singen – śpiewać
  • sitzen – siedzieć
  • scheiden – dzielić
  • scheinen – świecić
  • schließen – zamykać
  • schlafen – spać
  • schmelzen – topnieć
  • schneiden – ciąć
  • schweigen – milczeć
  • schwimmen –  pływać
  • sehen – widzieć
  • stinken – śmierdzieć
  • reiten – jeździć konno
  • schneiden – ciąć
  • schieben – przesuwać
  • stehen – stać
  • streiten – kłócić się
  • verlieren – tracić
  • wachsen – rosnąć
  • werfen – rzucać
  • ziehen – ciągnąć

Łatwo sobie wyobrazić ludzi używających tych czasowników 500 lat temu… 1000, a nawet wiele, wiele tysięcy lat temu. Większością tych czasowników można by było wręcz opisać przeciętne życie jaskiniowca😉

OK, to nie jest stuprocentowa reguła, weźmy np. czasownik „jagen” (polować), który jest jak najbardziej regularny:

  • jagen – jagte – gejagt

ale chodzi mi o to, że wszystkie czasowniki mające nieregularne formy czasów przeszłych  „stare”.

Spójrzcie więc na czasowniki ucząc się ich wyjątkowo także pod tym kątem, to czasami naprawdę pomaga. W ogóle w nauce bardzo pomaga wizualizacja, tzn. wyobrażanie sobie różnych rzeczy, a czasowniki dosłownie aż proszą się o to. Jeśli masz zdolności rysunkowe (a nawet jeśli nie masz ;-)), narysuj sobie do każdego czasownika nieregularnego – a przynajmniej do tych najważniejszych – schematyczną scenkę, podpisz ją używając tego wyrazu i jego form przeszłych. Trwałe zapamiętanie gwarantowane! Powodzenia!

Meet the Flinstonesphoto © 2009 Kevin Krejci | more info (via: Wylio)

One comment

  1. Ja polecam najlepszą listę czasowników nieregularnych, z którą się spotkałam, z Helig’a i Busch’y🙂

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s