deren czy derer czy denen czy dessen?

To pytanie zadała mi jedna z moich ambitnych uczennic i odpowiadając na nie doszłam do wniosku, że warto też dla innych „rozpracować” ten temat po polsku.

Otóż jest tak:

(To temat trudniejszy, raczej dla zaawansowanych!)

To zestawienie już pewnie znacie, można je znaleźć praktycznie w każdej książce uczącej niemieckiej gramatyki:

r. męski

r. żeński

r. nijaki

l. mnoga

Nominativ / mianownik

der

die

das

die

Genitiv / dopełniacz

dessen

deren

dessen

deren   

Dativ / celownik

dem

der

dem

denen

Akkusativ / biernik

den

die

das

die

Nie mylcie tej tabeli z innym, znacznie populanrniejszym zestawieniem (rodzajniki określone):

r. męski

r. żeński

r. nijaki

l. mnoga

Nominativ/ mianownik

der

die

das

die

Genitiv / dopełniacz

des

der

des

der

Dativ / celownik

dem

der

dem

den

Akkusativ / biernik

den

die

das

die

Zajmiemy się tu tą pierwszą tabelą zawierającą tzw. ZAIMKI WZGLĘDNE, po niemiecku „Relativpronomen”. Sprawia ona uczącym się nieporównanie więcej kłopotów, niż ta

Zacznijmy rozsupływać ten dla wielu niezrozumiały węzeł od najprostszych, najłatwiejszych stron.

Oto przykłady na  denen:

  • Das sind die Studenten, von denen ich einen nicht kenne.
  • Die Frauen, von denen ich die meisten kenne, stehen dort.
  • Wir haben viele Bilder, von denen einige ganz gut sind.
  • Die Busse, mit denen ich fahre, sind immer dreckig.
  • Die Freunde, zu denen ich fliege, wohnen schon seit Jahren in Australien.
  • Die Kinder, denen ich helfe, sind noch sehr klein.

Wszędzie tam, gdzie mamy przyimek łączący się z Dativem (celownikiem) lub jeśli celownika wymaga sam czasownik (np. helfen – komu? czemu?) ORAZ  mówimy o kimś/czymś w liczbie mnogiej.

To najprostsza sytuacja.

Trochę trudniej jest z Genitivem (dopełniaczem), bo to w j. niemieckim zdecydowanie najrzadszy, wręcz wymierający przypadek, którego nawet Niemcy w codziennym użyciu coraz bardziej unikają i zastępują innymi konstrukcjami.

Ale przyjrzmy się i temu.

Liczba pojedyncza deren dessen jeszcze jest w miarę zrozumiała i logiczna:

  • Ania hat erst mit Kasia gesprochen, dann mit deren Bruder.
  • Sie lacht über ihre Schwester und deren Mann.

Zamiast tego pewnie powiedziałabyś/powiedziałbyś spontanicznie:

  • Maja lacht über ihre Schwester und ihren Mann.

Tak? Nie! Bo to zdanie jest absolutnie dwuznaczne. Nie wiesz z niego, czy Maja śmieje się ze swojej siostry i jej męża czy też ze swojej siostry i swojego własnego męża!

Również w poprzednim zdaniu, jeśli z „deren” zrobimy „mit ihrem” (a możemy, będzie całkiem poprawnie gramatycznie), to nie wiemy o czyjego brata chodzi, o brata Ani czy o brata Kasi!?

Dziwny to dla nas zaimek, niekonsekwentny, oczekiwałoby się tu raczej końcówki „r” , ale nie, to nie błąd, naprawdę musi być „n”!

  • Das ist Dorota. Ich kenne deren Mutter nicht.

W tym wypadku spokojnie można by powiedzieć (i praktycznie zawsze się powie): Ich kenne ihre Mutter nicht.

Tu kilka innych przykładów, w których nie obejdziemy się bez „dessen” lub „deren„:

  • Ania träumt von einem Mann, dessen Probleme sie verstehen kann.
  • Tomek träumt von einem Mädchen, dessen Probleme er verstehen kann.
  • Das Gebüde, dessen Fenster sehr groß sind, wurde vor dem Krieg gebaut.
  • Adrian träumt von einer Frau, deren Probleme er verstehen kann.
  • Marek träumt von den Ferien , deren Beginn er kaum erwarten kann.
  • Wir haben viele Bilder, deren Rahmen hübsch sind.

A teraz prawie najbardziej „egzotyczny” przypadek – liczba mnoga, czyli deren:

  • „Język niemiecki” ist eine Facebookseite, deren Teilnehmer Deutsch lernen. – „Język niemiecki” to strona facebookowa, której uczestnicy uczą się niemieckiego.

P.S.

Tak, tak, istnieje także „derer„, np. (cytat: Spiegel): Die ungewöhnliche Autorität, derer sich die katholischen Bischöfe in Polen erfreuen…

Jednak TEGO używa się tak rzadko, że aż nie opłaca się uczyć😉

Die Zahl derer, die Deutsch lernen, ist gross.😉

16 comments

  1. Mnie na zajęciach z gramatyki opisowej uczono, że w Gen. Pl. deren „steht pränominal”, a derer – postnominal. Ale chyba jest tak (i tak niech będzie, bo łatwiej;p), jak Pani pisze – używa się TEGO bardzo rzadko.

  2. a jaka będzie rożnica między:
    „Mężczyźni, ktorzy nienawidza kobiet”
    a
    „Mężczyźni, ktorych nienawidza kobiety”?

  3. Proszę Pani, ja mam ponad 60 lat i uczę się teraz niemieckiego jako hobby. Nie rozumiem dlaczego nauczyciele, Pani także, nie podają polskich tłumaczeń pod zdaniami. Pierwsze Pani zdanie to „Das sind die Studenten, von denen ich einen nicht kenne.”. Tłumaczę: „To są studenci z których żadnego nie znam.” Ale nie wiem czy dobrze. I ten błąd jest u wielu autorów książek. Jeszcze w starszych podręcznikach jest tego, jeszcze więcej, np. gramatyki prof. Nikiela (Nikla ?) Co Państwem powoduje, jakie metodyczne zasady, żeby ludziom UTRUDNIAĆ życie ? Oczywiście, można powiedzieć, że to uczeń powinien sobie przetłumaczyć, ale taka osoba może się zawsze pomylić. Więc jaki jest tego cel ? Ja postanowiłem od razu unikać takich materiałów, w których autor w ten sposób lekceważy uczącego się.

      1. „To są studenci z których żadnego nie znam.”
        Das sind die Studenten, von denen ich KEINEN kenne.

  4. Zdanie do liczby mnogiej w Genitivie nie odpowiada opisowi, nadal jest zdaniem gdzie zaimek względny dotyczy liczby pojedynczej, bo odnosi się przecież do Facebookseite, a nie do Teilnehmer.

  5. “Język niemiecki” ist eine Facebookseite, deren Teilnehmer Deutsch lernen.”
    -deren odnosi się do Facebookseite, czyli jest zaimkiem w liczbie pojedynczej, wbrew temu, co zostało napisane we wpisie.
    Byłoby przecież równoważnym:
    “Język niemiecki” ist ein Internetauftritt, dessen Teilnehmer Deutsch lernen.”

    Za to tutaj:
    „Marek träumt von den Ferien , deren Beginn er kaum erwarten kann.”
    jak i tutaj:
    „Wir haben viele Bilder, deren Rahmen hübsch sind.”
    jak najbardziej do liczby mnogiej.

    Myślę, że dobrze byłoby to naprostować.

      1. Zaimek ten sam, tylko rubryka jest zła, bo zaimek uzgadniamy z Facebookseite, a nie z Teilnehmer, więc z rzeczownikiem w liczbie pojedynczej😉 Z kolei zdania o feriach i zdjęciach są we fragmencie o liczbach pojedynczych, podczas gdy zaimek stoi w zgodności z rzeczownikami w liczbie mnogiej. Tyle. Nie kwestionuję zaimków, tylko to, do których fragmentów wpisu zostały wstawione wszystkie trzy zdania.

      2. W kwestionowanym zdaniu „deren” jest właściwym zaimkiem. Grzegorzowi chodziło o wpis nad tym zdaniem: „A teraz prawie najbardziej „egzotyczny” przypadek – LICZBA MNOGA, czyli deren…”. Jednak pod wpisem nie podaje Pani przykładu użycia „deren” w liczbie mnogiej lecz w pojedynczej rodzaju żeńskiego. Za to dwóch pozostałych zdaniach wyłapanych przez Grzegorza „deren” dotyczy jak najbardziej liczby mnogiej.

  6. Witam,
    jak przetłumaczymy te 2 zdania:

    1. Ania hat erst mit Kasia gesprochen, dann mit deren Bruder.
    2. Sie lacht über ihre Schwester und deren Mann.

    1. 1. Ania rozmawiała najpierw z Kasią , a potem z jej( Kasi) bratem.
      2. On śmieje się ze swojej siostry i jej ( siosty) męża.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s